Periodontologia

Pe­rio­don­to­lo­gia, to dział stomatologii zajmujący się profilaktyką, diagnostyką i leczeniem chorób przyzębia. Le­czy się cho­roby do­ty­czą­ce zę­ba i tka­nek wo­kół zę­ba – dzią­seł i ko­ści – czy­li przy­zę­bia.

• dziąsło
• ozębna (wiązadło łączące ząb z kością)
• cement korzeniowy
• kość wyrostka zębodołowego szczęk (+ okostna)

Potoczą nazwą choroby przyzębia jest „paradontoza”. Jest to bardzo częsta i uciążliwa dolegliwość, która wyraźnie wzrasta z wiekiem.

Przyczyny i objawy

Główną przyczyną choroby są bakterie bytujące w jamie ustnej w postaci tzw. płytki nazębno-dziąsłowej. Ich rozwój w znacznym stopniu zależy od niedostatecznej higieny jamy ustnej. Nieusuwany, tworzący się na powierzchni zębów osad, tzw. płytka nazębna, jest coraz grubszy i po kilku dniach na skutek mineralizacji zmienia się w twardy kamień, którego nie można usunąć szczoteczką. Toksyny produkowane przez bakterie płytki zaczynają atakować dziąsła, czego skutkiem jest powstanie stanu zapalnego. Jeśli proces ten nie zostanie powstrzymany, dochodzi do niszczenia ozębnej i kości, czyli do głębokiej postaci choroby – peridontopatii. Jej podstawowym objawem jest krwawienie z dziąseł, szczególnie podczas mycia zębów, a nawet spożywania twardych pokarmów. Może też dojść do obrzęku dziąseł lub pojawienia się bólu. W bardziej zaawansowanym etapie choroby dochodzi do widocznego odsłaniania szyjek zębowych i obnażania korzeni. Oprócz dziąsła zmiany obejmują wówczas kość i więzadła przyzębia. Kość ulega powolnemu zanikowi, często powstają bardzo głębokie kieszonki przyzębne. Zalegają w nich resztki pokarmowe i bakterie, stanowiące doskonałą pożywkę do dalszego rozwoju choroby, prowadzącego do obniżania dziąseł, rozchwiania zębów oraz ich wypadania. U niektórych osób pierwszy etap choroby przebiega bez żadnych przykrych odczuć. Dziąsło nie boli, nie krwawi, ma prawidłową barwę. Jedynym niepokojącym objawem jest odsłanianie się korzeni zębów, tzw. szyjek. Z czasem stają się one bolesne, szczególnie podczas jedzenia pokarmów zimnych, gorących, kwaśnych lub słodkich.

Negatywny wpływ mogą mieć również czynniki miejscowe, które utrudniają dokładne oczyszczanie uzębienia, jak np.: ubytki próchnicowe, wady zgryzu, nieprawidłowo założone wypełnienia, źle zaprojektowane uzupełnienia protetyczne, tzw. parafunkcje (zgrzytanie i zaciskanie zębów). Do powstawania chorób przyzębia przyczyniają się też, chociaż w znacznie mniejszym stopniu, czynniki ogólnoustrojowe, jak np. wpływy genetyczne, niektóre choroby (cukrzyca, osteoporoza), stany obniżonej odporności, palenie tytoniu, picie alkoholu oraz stres.

Współczesna klasyfikacja chorób przyzębia wyróżnia ponad 30 jednostek chorobowych, które najogólniej podzielić można na dwie grupy:

• zapalenia dziąseł (gingivitis)
• destrukcyjne zapalenia przyzębia (periodontitis)

Leczenie

Leczenie chorób przyzębia składa się z kilku etapów i często wymaga leczenia wielospecjalistycznego.

W etapie początkowym należy skoncentrować się na redukcji podstawowej przyczyny choroby – infekcji wywołanej osadzaniem się na zębach i dziąsłach tzw. płytki nazębnej. Pacjent zostaje uświadomiony aby jak właściwie dbać o higienę jamy ustnej (prawidłowe, staranne szczotkowanie zębów, stosowanie nici dentystycznych i szczoteczki międzyzębowej). W większości przypadków zaleca się również przeprowadzanie w gabinecie stomatologicznym tzw. scalingu (usuwanie płytki nazębnej i kamienia nazębnego). Poza tym usuwa się inne czynniki podtrzymujące stan zapalny, wykonuje korekty protez, przelecza nieprawidłowe wypełnienia. Zalecane są różne płukanki o działaniu antybakteryjnym i ściągającym. W razie potrzeby stosuje się antybiotyki (doustnie lub miejscowo). W zaawansowanych stanach peridontopatii, gdy nastąpił ubytek znacznej części tkanek przyzębia, wykonuje się zabiegi chirurgiczne (przeszczepy kostne, odtwarzanie tkanek). Leczenie chirurgiczne jest trudne, żmudne, długotrwałe i kosztowne, a jego wyniki zazwyczaj nie są w pełni satysfakcjonujące. Zdaniem specjalistów ds. peridontologii interwencja chirurgiczna jest ostatecznością. W zdecydowanej większości przypadków dzięki, odpowiedniej profilaktyce, opartej na właściwej higienie jamy ustnej, można do niej nie dopuścić. W sytuacjach, gdy pojawiły się już jej pierwsze symptomy, podstawą terapii są prawidłowo wykonywane zabiegi higieniczne.

Profilaktyka

• regularne (co najmniej 2 razy dziennie) szczotkować zęby ruchami „wymiatającymi” przy użyciu miękkiej szczoteczki
• możliwie częste (szczególnie po jedzeniu) płukanie ust specjalnymi płynami o działaniu antybakteryjnym i antypróchniczym
• systematyczne usuwanie kamienia nazębnego
• regularne wizyty kontrolne u stomatologa.